Zapraszamy na nasz kanał YouTube

Back to top

Oster Oratorio (BWV 249), Ascension Oratorio (BWV 11)

Johann Sebastian Bach

Historia Oratorium na Wielkanoc (Oster-Oratorium), BWV 249 jest skomplikowana. Najpierw powstała świecka kantata na urodziny księcia Saksonii-Weissenfels, Christiana. Ta wersja często jest określna jako Kantata Pasterska. W Niedzielę Wielkanocną 1725 roku pasterzy z kantaty świeckiej  zastąpili apostołowie biegnący do pustego grobu Jezusa. Rok później ta sama muzyka posłużyła napisaniu świeckiej kantaty na urodziny Joachima Friedericha von Flemming, gubernatora Lipska. Dopiero w roku 1738 kantata zyskała nazwę oratorium i formę, którą najczęściej słyszymy współcześnie na estradach koncertowych. Tak ukształtowaną kompozycję Bach wykonywał jeszcze przynajmniej kilkukrotnie, ostatni raz w Niedzielę Wielkanocną, 6 kwietnia 1749 roku.

Oratorium składa się z 11 części, które wykonują sopran (Maria Kleofasowa), alt (Maria Magdalena), tenor (Św. Piotr), bas (Św. Jan Apostoł), czterogłosowy chór oraz skład instrumentalny, którego Bach używał tylko w najważniejsze święta: trzy trąbki (trombe tamburi), kotły, dwa oboje, obój d’amore, fagot, dwa flety proste, flet traverso, dwoje skrzypiec, altówka i basso continuo.

Radość ze Zmartwychwstania wyrażana jest w Oratorium nie tylko tekstem i melodią, ale także tanecznymi rytmami, znanymi wszystkim choćby z suit francuskich.

***

Pierwotnie Lobet Gott in seinen Reichen, BWV 11 – traktowano jak kantatę, w tej chwili jest zaliczana do oratoriów. Zamieszanie wzięło się stąd, że w zestawieniu Bach-Werke-Verzeichnis (BWV) opublikowanym w roku 1950 przez niemieckiego muzykologa Wolfganga Schmiedera, Lobet Gott in seinen Reichen występuje pod numerem BWV 11, czyli wśród kantat. Była to niefortunna klasyfikacja przynajmniej z dwóch powodów. Po pierwsze Bach sam określił swoją kompozycję jako oratorium (Oratorium in Festo Ascensionis Christi, czyli Oratorium na Święto Wniebowstąpienia Chrystusa), po drugie – jak to ma miejsce w innych oratoriach – podstawę tekstu stanowi biblijna historia opowiedziana przez Ewangelistę i inne osoby w formie recytatywów.

Tekst oratorium został prawdopodobnie ułożony przez Picandra i składa się z jego własnej poezji, a także fragmentów Ewangelii według św. Marka i św. Łukasza, Dziejów Apostolskich oraz hymnów Johanna Rista i Gottfrieda Wilhelma Sacera. Kompozycja składa się z jedenastu części, z których pierwsze sześć opowiadających o Wniebowstąpieniu było przeznaczone do wykonania przed kazaniem, pozostałe zaś – dotyczące reakcji Apostołów na Wniebowstąpienie – bezpośrednio po nim.

Instrumentacja Lobet Gott in seinen Reichen podkreśla bardzo uroczysty charakter dzieła. Bach przeznaczył je do wykonania cztery głosy solowe, chór oraz zespół instrumentalny: trzy trąbki (trombe tamburi), dwa flety traverso, dwa oboje, dwoje skrzypiec, altówkę, kotły i basso continuo.

Tak czuje ten charakter między innymi John Eliot Gardiner, który o chorałach początkowym i finałowym napisał, że „są – nawet jak na świąteczne standardy Bacha – chwilami na oddanie chwały; pełnymi rytmicznej zuchwałości; nonszalancji zbliżonej do jazzu; stratosferycznego blasku trąbek i wokalnych akrobacji chóru…”

 

Michał Orzechowski, barokowo.pl

BACH_baroque-festival-2021___01
BACH_baroque-festival-2021___02